Actividade 35: Estudo dun ecosistemas I.

1. Biotopo: Que clima caracteriza a este ecosistema?, cal é a rocha dominante nel? e o relevo?

Galicia presenta un clima oceánico, onde as temperaturas son suaves na costa (con ventos fortes) e máis extremas no interior. A diversidade do clima galego varía en función dunha zona norte e oeste de tipo marítimo, e unha zona sur máis mediterránea.

A comunidade galega está situada nun ámbito geotectónico con abundancia de afloramientos de rocas ígneas acedas e intermedias como os granitoides e, nalgúns sectores, básicas e ultrabásicas como as anfibolitas e os gabros.

O territorio de Galicia está marcado polo relevo do Macizo Galaico, motivo polo cal queda disposto nunha serie de chanzos, limitados por liñas de fracturas, que descenden en dirección oeste, é dicir, do interior cara ao litoral.

2. Biocenose: Indica un vexetal arbóreo, dous vexetais non arbóreos, un animal herbivoro, un animal carnivoro, un animal omnivoro e un animal carroñeiro característicos deste ecosistema.

Vexetal arbóreo: Carballo 

Vexetais non arbóreos: Carqueixa e Uces

Animal herbívoro: Corzo

Animal carnívoro: Xineta

Animal omnívoro e carroñeiro: Raposo

Actividade 41: As zonas acuáticas.

Tanto os biomas como as rexións bioxeográficas son zonas terrestres, pero a maior parte da superficie terrestre esta ocupada por zonas acuáticas. A información que temos delas (especialmente dos océanos e mares) é claramente insuficiente.

Nesta entrada ides a traballar sobre estas grandes rexións pouco coñecidas.

1 - En que se basa a diferenciación de zonas, caracterizadas pola súa fauna e flora, nos ambientes mariños?

As mareas, as olas, a depredación, o sustrato e outros factores dan lugar a unha zonación vertical nos ecosistemas costeiros; a densidade, a presión e a luz dan á zonación vertical no océano aberto. Os patróns de zonación vertical determinan tanto a distribución como a diversidade dos organismos.

2 - Cales son estas zonas?

Un ecosistema acuático é todo aquel ecosistema que se desarrolla nun corpo de auga de diverso tamaño e natureza, o cal inclúe mares, lagos, ríos, pantanos, arroios, lagunas e costas.

Existen dous tipos de ecosistemas acuáticos: os ecosistemas de auga salgada (mariños) e os ecosistemas de auga doce ( tamén chamados doceacuícolas)

3 -  As algas son un claro expoñente destas zonas, por que?

Desde o punto de vista ecolóxico, as algas cumplen un rol extremadamente importante. Son a base das tramas tróficas, producen oxíseno que permite a respiración de moitos dos organismos que viven nos ambientes acuáticos, absorben CO2, serven como zonas de refuxio e hábitat para miles de especies.

4 - Que son as zonas abisais e que características teñen?

Se denomina zona abisal ou zona abisopeláxica a un dos niveis nos que está dividido o océano según a súa profundidade. Se encontra por debaixo da zona batipeláxica e por encima da zona hadal, e corresponde ao espacio oceánico entre 4000 e 6000 metros de profundidade. 

A zona abisal, debido a súa profundidade, presenta unhas características sumamente exisentes para o desarrollo da vida: é unha rexión afótica, é dicir, carente de luz; a temperatura oscila entre os 0 ºC e os 3 ºC; hai escasez de nutrintes, o que dificulta a alimentación e o desarrollo das especies que a habitan; e a presión hidrostática aumenta a medida que se descende.

Actividade 40: As rexións bioxeográficas.

1 - Define rexión bioxeográfica.

As rexións bioxeográficas son áreas extensas da superficie terrestre, delimitadas fundamentalmente a partir da vexetación natural, que comparten unhas características ecolóxicas distintivas.

2 - Sube unha imaxe que represente as rexións bioxeográficas. Desa imaxe escolle unha rexión e indica dous especies de flora e 3 de animais característicos.

Da rexión Neotropical: Xaguar, armadillo, ou zarigüeya.

Especies de plantas orixinarias do Neotrópico: Maní (Arachis) e Guaraná.

Actividade 39: Os biomas

1 - Que son os biomas?

Un bioma, tamén chamado paisaxe bioclimática ou áreas bióticas, é unha determinada parte do planeta que comparte o clima, flora e fauna. Un bioma é o conxunto de ecosistemas característicos dunha zona bioxeográfica que está definido a partir da súa vexetación e das especies animais que nel predominan.

2 - Hai biomas nos mares e océanos? Razoa a resposta.

Sí, os biomas mariños son os máis grandes de todos os existentes, dado que ocupan ao redor de tres cuartas partes da superficie total do planeta. Son o fogar de moitos organismos diferentes que van desde o plancto máis pequeno ata os mamíferos de maior tamaño.

3 - En que bioma ou biomas podemos situar á península ibérica? cales son as súas características? 

Os bosques mediterráneos, bosques e matogueiras son un bioma definido polo Fondo Mundial para a Natureza. O bioma caracterízase en xeral por veráns secos e invernos chuviosos, aínda que nalgunhas zonas as precipitacións poden ser uniformes.

4 - Busca o bioma taiga, indica características e cita unha especie animal e unha vexetal propia da zona.

Os bosques mediterráneos, bosques e matogueiras son un bioma definido polo Fondo Mundial para a Natureza. O bioma caracterizase en xeral por veráns secos e invernos chuviosos, aínda que nalgunhas zonas as precipitacións poden ser uniformes. Para que aparezca debe existir como mínimo un mes con más de 10 °C de media.

Entre os animais da taiga destacan o lobo, o alce, o lince, o raposo, o oso pardo, o gato montés, as donicelas, o coello, o esquío, o cervo, o bufo e o falcón.

Estes bosques boreais está formados maioritariamente por coníferas (piceas, abetos, piñeiros, alerces) e durante a maior parte do ano atópanse cubertos de neve.

 

Actividade 38: Os ciclos da materia e da enerxía.

Na biosfera hai un continuo e complexo fluxo de materia e enerxía establecido entre os compoñentes abióticos (ou non vivos) e os compoñentes bióticos (seres vivos).

1. O fluxo de enerxía é aberto e unidirecional, que quere dicir iso?

 A enerxía procedente do Sol é captada polos organismos autótrofos fotosintéticos (plantas, algas e algunhas bacterias) que a utilizan para obter materia orgánica (rica en enerxía química) a partir de materia inorgánica (pobre en enerxía).

A enerxía química almacenada nos organismos produtores pasa, a través da alimentación, aos consumidores primarios (herbívoros) e, destes, aos consumidores secundarios (carnívoros), e aos sucesivos niveis tróficos. A enerxía química pasa duns niveis a outros ata terminar sendo disipada en forma de calor.

A enerxía non se recicla como ocorre coa materia, flúe desde os autótrofos cara aos heterótrofos ata disiparse no medio.

2. Que son os ciclos bioxeoquímicos? cales son os principais?

Nas ciencias da Terra, un ciclo bioxeoquímico é unha vía mediante a cal unha substancia química circula entre os compartimentos bióticos e abióticos da Terra. Nestes ciclos prodúcense unha serie de cambios que ao final volven ao punto inicial e todo o proceso pode repetirse de novo.

Os ciclos bioxeoquímicos máis importantes son o ciclo hidrolóxico, o ciclo do nitróxeno, o ciclo do carbono, o ciclo do osíxeno, o ciclo do xofre e o ciclo do fósforo.

3. Explica o ciclo do nitróxeno.

Comprende os procesos a través dos cales o nitróxeno percorre o planeta terra a maneira de ciclo, cumprindo as súas funcións vitais durante cada etapa, en termos xerais consta de 5 etapas, fixación, nitrificación, asimilación, amonificación e desnitrificación.

Leste permite a transformación do nitróxeno desde a súa forma gasosa coa cal se presenta no medio ambiente en compostos menos complexos como nitrato e amonio, asimilables para as plantas e en forma de radicais aminos para os seres heterótrofos como os animais.

Actividade 36: Estudo dun ecosistemas II.

1. Define biomasa e nivel trófico.

A biomasa é o conxunto da materia orgánica, de orixe vexetal ou animal, e os materiais que proceden da súa transformación natural ou artificial.

O nivel trófico dun organismo é a súa posición dentro da cadea alimentaria.

2. Consultando os apuntes define cada un dos tres primeiros niveis tróficos.

Podemos distinguir tres niveles tróficos: Organismos produtores (autótrofos). Organismos consumidores (primarios: herbívoros e secundarios: carnívoros// carroñeros). Organismos descompoñedores e transformadores (descompoñen a materia orgánica en inorgánica).

Actividade 34: Conceptos básicos sobre a Biosfera.

Para introducir a unidade ides a buscar as definicións dalgúns conceptos básicos da mesma:

Biosfera: é o conxunto total de ecosistemas do planeta. Tamén se pode comprender como a zona de vida na Terra, que é un sistema pechado, e en boa parte autorregulada.

Ecosistema:  é o conxunto de especies dunha área determinada que interactúan entre elas e co seu ambiente.

Biocenose: é o conxunto de organismos que coexisten nun hábitat definido ( biotopo ) que ofrece as condicións necesarias para a súa supervivencia.

Biotopo: é o espazo físico, natural e limitado onde habita unha determinada biocenose.

Especie: é o grupo de organismos que poden reproducirse e producir descendencia fértil.

Poboación: conxunto de organismos (individuos) da mesma especie; isto significa que comparten propiedades biolóxicas que ocasionan unha alta cohesión reprodutiva e ecolóxica do grupo.

Actividade 33: A Biosfera.

1. Define biosfera. Cales son os seus límites?

A biosfera é o conxunto total de ecosistemas do planeta. Tamén se pode comprender como a zona de vida na Terra, que é un sistema pechado, e en boa parte autorregulada.

Abarca desde un 50 km. de altitude na atmosfera, ata os fondos dos océanos máis profundos.

2. É díficil establecer nitidamente subsistemas dentro da Biosfera. Unha primeira clasificación pode ser a de distinguir entre zonas acuáticas e terrestres. Dentro destas últimas é común empregar a clasificación dos biomas. Que é un bioma?. Baseándote no mapa de biomas que atoparás nos apuntes indica cales son os principais biomas e que caracteriza a cada un deles.

Un bioma é unha determinada parte do planeta que comparte o clima, flora e fauna. Un bioma é o conxunto de ecosistemas característicos dunha zona bioxeográfica que está definido a partir da súa vexetación e das especies animais que nel predominan.

3. Que é un ecosistema?

O ecosistema é o conxunto de especies dunha área determinada que interactúan entre elas e co seu ambiente.

Actividade 32: Recursos da xeosfera 2.

Seguindo co esquema da actividade anterior contesta:

1. Que é a enerxía nuclear?

A enerxía nuclear é a proveniente de reaccións nucleares, ou da desintegración dalgúns átomos, como consecuencia da liberación da enerxía almacenada no núcleo dos mesmos.

2. Cal é a situación da enerxía nuclear en España?

Xera cada ano entre 55.000 e 60.000 GWh -máis do 20% da electricidade consumida no país- converténdose desde fai máis dunha década na primeira fonte de produción no noso sistema eléctrico.

3. Cales son os impactos derivados do uso desta enerxía?

A produción de enerxía nuclear deixa pegadas radiactivas no contorno moi contaminantes e por longo tempo ademais de provocar accidentes con consecuencias fatais.

4. Con respecto ao seu uso cal é a diferenza entre os minerais metálicos e non metálicos?

Metálicos: estes conteñen elementos metálicos xa sexan asociados ou constituíndo o seu núcleo. Grazas a esa asociación co metal, fai que estes teñan propiedades características do mesmo, como son a condución eléctrica, o magnetismo ou o brillo.

Non metálicos: a composición destes recursos son elementos químicos non metálicos caracterízanse por propiedades diferentes aos metálicos, polo que non son bos condutores da electricidade, non responden o magnetismo e non teñen brillo.

Actividade 31: Recursos da xeosfera 1.

 O seguinte esquema (tomado da unidade 4, segunda parte dos apuntes) representa unha clasificación sinxela dos recursos da Xeosfera.

Baseándote nel contesta:

1. Que é a enerxía xeotérmica?  A enerxía xeotérmica é a enerxía que se atopa no interior da terra en forma de calor, como resultado da desintegración dos elementos radioactivos e da calor permanente que se orixinou nos primeiros momentos da formación do planeta. 

Cal é o aproveitamento principal desta enerxía?

Pode xerar electricidade cun menor impacto ambiental e a un menor custo que o requerido polos combustibles fósiles como o petróleo e o carbón.

2. Cal é a situación da enerxía xeotérmica en España? 

3. Que son os combustibles fósiles? cales son? cal é o seu orixe?

Os combustibles fósiles son aqueles orixinados pola descomposición parcial de materia orgánica fai millóns de anos transformada pola presión e temperatura debidas ás capas de sedimentos acumulados sobre el.

Ex: carbón, petróleo e gas natural.

4. Que datos (o máis recentes posibles) hai sobre a dependencia enerxética dos combustibles fósiles en España.

Segundo os últimos datos proporcionados polo Instituto Nacional de estatística (INE) de España, a dependencia enerxética do exterior do noso país sitúase en aproximadamente un 73-74%. Así, en España apenas se produce un terzo da enerxía que se consume.

Actividade 30: Riscos ambientais.

A imaxe representa distintos exemplos de riscos xeolóxicos. Empezando de esquerda a a dereita e de arriba a abaixo, os podes identificar?

1: tornado  2: derrumbamento 

3: explosión nuclear

4: huracán  5: deslizamento de terra   6: sumideiro

7: tormenta eléctrica          

8: erupción volcánica 

9: granizada  10: teremoto

11: tsunami  12: tifón 

13: incendio forestal

      14: sequía  

        15: accidente aereo

Actividade 29: O volcán Cumbre vieja

Tomamos como exemplo a este volcán, que recentemente entrou en erupción, para traballar nos riscos asociados a fenómenos internos ... pero sen esquecer que todo fenómeno natural considerado risco por su impacto sobre a vida tamén é unha nova oportunidade para a evolución.

Fai un pequeno informe (entre 15 e 20 liñas) onde destaques fundamentalmente os riscos asociados á erupción e un apartado das posibles futuras ventaxas disto.

As erupcións volcánicas son moi perigosas,tanto para as persoas coma para a flora e a fauna máis cercana ao volcán que entra en erupción. Os principais riscos cando isto ocorre son: a destrución da zona próxima, a morte de organismos, quemaduras, asfixias..etc

Ademais se é o caso de que a erupción se dé preto da poboación, como ocorreu co da Palma, pode supoñer: cortes de luz, derrumbamentos, devastación de vivendas/empresas... que logo son moi dificis de recuperar, ben sexa polos materiais ou pertenencias que se atopaban dentro destas ou polo enorme gasto de diñeiro que conlevan.

En canto ás vantaxes dos volcáns: a enerxía que producen obtense a energía xeotérmica usada, incluso, para producir electricidade ao ter a capacidade de mover grandes xeneradores. Tamén incentivan o xeoturismo, xa que os volcáns poden ser atractivos turísticos.

Actividade 28: Diapirismo e karstismo.

1. Que formación xeolóxica representa a seguinte imaxe? Defínea.

Representa o diapirismo, que é o proceso de ascensión tectónica dunha rocha pouco densa e plástica a través de rochas máis densas e recentes. 

 2. Como se orixinou a depresión que se observa na superficie?

Orixinouse porque a materia sedimentaria máis lixeira, sometida a presións elevadas, penetra nas fracturas da capa superior, máis densa, atravesaá e ao saír dela por extrusión, formando un diapiro.

3. Que son as zonas kársticas e que riscos teñen asociados?

Coñécense como formas de relevo orixinadas por meteorización química de determinadas rochas, como a caliza. Unha paisaxe kárstica é unha paisaxe de relevo accidentado con agudas crestas e gretas ou cavernas.